Ο διαβήτης σε διαφορετικά στάδια της ανάπτυξης

Από τους πρώτους μήνες του παιδιού σας, όταν ίσως σας διακατέχει η αγωνία και η υπερπροστατευτικότητα, και καθ’ όλη τη διάρκεια της νηπιακής ηλικίας, όταν το παιδί θα λαχταρά και θα αναζητά γλυκά, μέχρι τα σχολικά του χρόνια, όταν θα αρχίσει να αναλαμβάνει την ευθύνη για τον έλεγχο του διαβήτη του, πρέπει όλοι μαζί να συνεργάζεστε, προκειμένου να κατανοήσετε τη νόσο και να την εντάξετε στο πλαίσιο μιας «κανονικής» ζωής.

Αν πάλι νιώθετε να λυγίζετε από το βάρος, υπάρχει βοήθεια.

Ο παρακάτω οδηγός θα σας βοηθήσει να φέρετε τη σταθερότητα σε ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον

Ο ψυχολογικός αντίκτυπος του διαβήτη στην οικογένεια μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλικία και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάπτυξη του παιδιού και τις βασικές ανάγκες του ηλικιακού του σταδίου. Είναι φυσιολογικό οι γονείς να μην αισθάνονται σίγουροι για τον σωστό τρόπο χειρισμού διαφόρων καταστάσεων και μπορεί κάποιες φορές να χρειαστούν τη συνδρομή ειδικού για συγκεκριμένα ζητήματα. Μερικές φορές είναι σωστό να απευθύνονται σε παιδοψυχολόγο. Είναι καλό όλα τα παιδιά και οι έφηβοι να έχουν τη δυνατότητα να δουν ψυχολόγο τουλάχιστον μία φορά κατά τους πρώτους μήνες μετά τη διάγνωση. Με αυτό τον τρόπο, αν αργότερα οι γονείς αναγκαστούν να ζητήσουν τη βοήθειά τους, θα έχει ήδη γίνει η αρχική επαφή.

Η Μαριάν Χέλγκεσον, ψυχολόγος στο Τμήμα Παιδιατρικής στο Λίνκεπινγκ της Σουηδίας, ειδικεύεται σε θέματα ψυχολογίας και διαβήτη σε άτομα διαφόρων ηλικιών. Όπως διδάσκει:

Δεν είναι εύκολο να χωρέσουν τρεις άνθρωποι σε ένα γάμο. Το πρώτο ρήγμα στις σχέσεις των συζύγων εμφανίζεται συχνά με τη γέννηση του πρώτου παιδιού. Οι συζητήσεις και οι διαφωνίες αρχίζουν να επικεντρώνονται στην οργάνωση του χρόνου, που μέχρι πρότινος δεν αποτελούσε πρόβλημα.

Εξελίσσεται σε ζήτημα ισορροπίας ο χρόνος και η φροντίδα που κάποιος καλείται να αφιερώσει στο παιδί, στο σύντροφο και στον εαυτό του. Οι γονείς πρέπει να συμφωνήσουν στην κατανομή των οικιακών βαρών, καθώς και στο αν ο ένας ή και οι δύο τους θα έχουν τη δυνατότητα να επιδιώξουν καριέρα.

Η ανατροφή ενός παιδιού αποτελεί σε μεγάλο βαθμό επανάληψη της δικής μας ανατροφής, του μόνου προτύπου που μας είναι οικείο. Συνήθως όμως υπάρχουν δύο γονείς, ο καθένας με τη δική του ανατροφή. Οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες και το αποτέλεσμα θα είναι ένας συνδυασμός των προηγούμενων εμπειριών του καθενός.

Εντούτοις, αν το παιδί πάσχει από μια χρόνια ασθένεια, ενδέχεται να υπάρχει έλλειψη προτύπου ανατροφής, προκαλώντας στους γονείς ανασφάλεια. Η ισορροπία μεταξύ εξάρτησης και ευθύνης επιτυγχάνεται δύσκολα και ανακύπτει το ερώτημα πώς να βοηθήσουν το παιδί χωρίς να γίνουν υπερπροστατευτικοί.

Βρέφη (0-1,5 ετών)

Αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από την αποκαλούμενη συμβίωση, αρχικά, μητέρας και παιδιού, που αργότερα διευρύνεται με τη συμμετοχή του πατέρα. Αυτή την περίοδο είναι πολύ σημαντικό ο γονιός να υποτάσσει τις ανάγκες του στις ανάγκες του παιδιού. Το παιδί, φυσικά, δεν έχει τη δυνατότητα να παραχωρήσει προτεραιότητα στις ανάγκες του γονιού. Όταν το παιδί μπορεί να κινηθεί χωρίς βοήθεια, περίπου μετά το πρώτο έτος, θα αρχίσει να εξερευνά τον κόσμο.

Ζητήματα λόγω διαβήτη

Ο διαβήτης σε αυτή την ηλικία αναπόφευκτα δημιουργεί άγχος στην οικογένεια. Αν οι γονείς δυσκολεύονται να χειριστούν την κατάσταση δίχως ένταση και αμηχανία προς το παιδί, θα δυσκολεύονται επίσης να του μεταφέρουν την αίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς. Αυτή συνδέεται στενά με το θέμα της διατροφής και του διαβήτη. Τα μικρά παιδιά δεν καταλαβαίνουν γιατί πρέπει να τρώνε ενώ δεν πεινάνε και αντιστρόφως, επομένως σε αυτή την ηλικία υπάρχει σοβαρός κίνδυνος προβλημάτων στο τάισμα. Οι πολλαπλές ενέσεις και η θεραπεία με αντλία συμβάλλουν στην αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να εισπράττουν από τους γονείς τους ασφάλεια και αυτοπεποίθηση σε διάφορες καταστάσεις, ασφαλώς όμως αυτό μπορεί να είναι δύσκολο όταν το παιδί έχει διαβήτη.

Η υπερπροστατευτικότητα μπορεί να οδηγήσει το παιδί να προσκολληθεί στους γονείς, αντί να ανοιχθεί προς τον έξω κόσμο. Τα μικρά παιδιά δεν καταλαβαίνουν τη σημασία των ενέσεων και των μετρήσεων, ούτε τον πόνο, το θυμό και την αγωνία που τις συνοδεύει. Δεν μπορούμε να τους δώσουμε μια ικανοποιητική εξήγηση για τον πόνο που τους προκαλούμε. Συνήθως, η πιο ικανοποιητική προσέγγιση είναι να τελειώνουμε με την ένεση το συντομότερο δυνατόν και να παρηγορούμε το παιδί. Τα βοηθήματα για τις ενέσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.

Νήπια (1,5-3 ετών)

Τα νήπια αρχίζουν να εξερευνούν τον κόσμο πιο δραστήρια. Γύρω στην ηλικία των 2 ετών, το παιδί κάνει συχνά ένα βήμα «προς τα πίσω», προσκολλώμενο περισσότερο ξανά στη μητέρα του. Αυτό είναι αρκετά φυσιολογικό και δεν αποδίδεται σε λανθασμένες συμπεριφορές των γονιών προς το παιδί. Η «ηλικία του πείσματος» (η ηλικία όπου ξεδιπλώνει τη δική του ελεύθερη βούληση) ξεκινά ανάμεσα στο 2ο και 3ο έτος. Τα παιδιά δοκιμάζουν πρώτα την ικανότητα των γονιών να θέτουν όρια, και κατόπιν τη δική τους. Κατά την περίοδο αυτή όλα τα παιδιά επιδεικνύουν πολύ θυμό και εκνευρισμό. Πρέπει να βιώσουν τους δικούς τους, συχνά δυσάρεστους περιορισμούς. Είναι σημαντικό οι γονείς να εμπλακούν σε τέτοιες «μάχες θέλησης», επειδή μέσω αυτών τα παιδιά θα μάθουν να υπερασπίζονται τη θέση τους, να συμβιβάζονται και να υποχωρούν.

Ζητήματα λόγω διαβήτη

Μπορεί να είναι δύσκολο να διαπιστώσει κανείς αν τα νεύρα ενός παιδιού οφείλονται στο χαμηλό ή ψηλό επίπεδο σακχάρου στο αίμα του. Πρέπει να του δίνει κανείς κάτι να φάει, όποτε είναι θυμωμένο; Ίσως η μέτρηση να μην είναι πάντα εύκολη. Ένα διαβητικό παιδί θα έχει περισσότερους περιορισμούς από άλλα, εξαιτίας των ενέσεων, των ωρών γευμάτων και της παρακολούθησης. Πάντα, σε χρόνιες ασθένειες, οι γονείς έχουν την τάση να «αποζημιώνουν» το παιδί για τους περιορισμούς που υπαγορεύει η ασθένεια, αφήνοντάς το να αποφασίζει για όλα τα υπόλοιπα. Έτσι ο γονιός δείχνει οίκτο προς το παιδί και χάνει την αποτελεσματικότητά του στη θέση ορίων σε άλλα ζητήματα. Το παιδί γίνεται ανασφαλές και απείθαρχο, δοκιμάζοντας ακατάπαυστα τα όριά του για να προκαλέσει την αντίδραση του γονιού. Εντούτοις, αν οι γονείς δεν έχουν αρκετή δύναμη για να αντιμετωπίσουν αυτή την επιθετικότητα, το παιδί ενδέχεται να κλειστεί στον εαυτό του, επιδεικνύοντας παθητικότητα και ανασφάλεια, με χαμηλό αίσθημα αυτοπεποίθησης. Οι γονείς χρειάζονται επίσης κατανόηση, καθώς η περίοδος αυτή μπορεί να είναι πολύ απαιτητική. Έχουν όμως επιπλέον την ανάγκη ενθάρρυνσης, επειδή ένα διαβητικό παιδί χρειάζεται μια κανονική ανατροφή όσο και οποιοδήποτε άλλο. Ο φόβος για παράξενα περιβάλλοντα (όπως το νοσοκομείο) μπορεί να είναι μεγαλύτερος από το φόβο για τις ενέσεις. Μερικά παιδιά σε αυτή την ηλικία μπορούν να γίνουν εξαιρετικά ανυπόμονα, αν νιώσουν να καταπιέζονται. Προσπαθήστε οι ενέσεις και οι εξετάσεις αίματος να γίνονται στο ασφαλέστερο δυνατόν περιβάλλον.

Παιδιά προσχολικής ηλικίας (3-6 ετών)

Το παιδί αυτής της ηλικιακής ομάδας αρχίζει να αντιλαμβάνεται περισσότερα για τον κόσμο και να συνειδητοποιεί ότι το σώμα του μπορεί να νιώθει τόσο επιθυμία όσο και πόνο. Το παιδί παίζει ρόλους και παρουσιάζει μια πολύ γόνιμη φαντασία. Κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιείται η διάκριση των ρόλων των φύλων. Το παιδί τείνει να μιμείται το γονιό του ίδιου φύλου και ερωτεύεται, θέλοντας μάλιστα συχνά να παντρευτεί, το γονιό του αντίθετου φύλου. Ένα παιδί 4-5 ετών είναι «ο βασιλιάς του σύμπαντος», γνωρίζοντας και όντας ικανό να κάνει τα πάντα, γνωρίζοντας προπάντων τι θέλει και τι δεν θέλει. Όταν ανακαλύπτουν πώς να ελέγχουν άλλους, τα παιδιά νιώθουν ισχυρά. Ένα 6χρονο είναι συνήθως πιο πρόθυμο να υπακούσει στο γονιό του. Τα παιδιά αρχίζουν να αναπτύσσουν συνείδηση, σκεπτόμενα το θέμα του εγκλήματος και της τιμωρίας με «πρωτόγονους» όρους («οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος»). Συνειδητοποιούν τα όρια του σώματος. Τα τσιρότα έχουν μια μαγική ικανότητα να αποκαθιστούν και να επουλώνουν.

Ζητήματα λόγω διαβήτη

Τα παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας ενδέχεται να πιστεύουν ότι ο διαβήτης είναι η τιμωρία για κάποιο λάθος τους, ή να θεωρούν ως τιμωρία τις μετρήσεις σακχάρου. Αυτό πρέπει να τεθεί ανοιχτά σε συζήτηση με το παιδί, ακόμη κι αν δεν επιθυμεί να ρωτήσει γι’ αυτό. Σε τελική ανάλυση, ακόμη και οι ενήλικες αναρωτιούνται «τι κακό έκανα για να το πάθω αυτό;», όταν συμβαίνει κάτι άσχημο ή δυσάρεστο. Όλοι προσπαθούμε να βρούμε μια λογική εξήγηση σε όσα συμβαίνουν. Τα παιδιά μπορεί να διαθέτουν περιορισμένη ελευθερία, λόγω του φόβου των γονιών τους για την υπογλυκαιμία. Όταν τα παιδιά αρνούνται να συνεργαστούν, πιθανόν να είναι δύσκολη η χορήγηση ινσουλίνης ή οι εξετάσεις αίματος. Επίσης θα έχουν απόλυτες απόψεις ως προς αυτά που θέλουν ή δεν θέλουν να φάνε. Ενδέχεται να είναι πολύ δύσκολο να ξέρετε εκ των προτέρων πόσο φαγητό θα φάει το παιδί. Δοκιμάστε να το αφήσετε να αποφασίσει το ίδιο για άλλα θέματα της καθημερινότητας. Οι πολλαπλές ενέσεις ή μια αντλία ινσουλίνης προσφέρουν στα παιδιά περισσότερη ελευθερία ως προς το είδος και την ποσότητα της τροφής. Μη σπεύδετε να λέτε σε ένα παιδί αυτής της ηλικίας για ενέσεις, μετρήσεις και άλλα δυσάρεστα πράγματα πολύ νωρίτερα από την προγραμματισμένη τους ώρα. Μπορεί εύκολα να αποκτήσουν στο μυαλό τους δυσανάλογες διαστάσεις. Σε οικογένειες με παιδιά διαφορετικού φύλου, είναι ενδεχόμενο το παιδί να συνδέει το διαβήτη με το φύλο. Για παράδειγμα, ένα κορίτσι μπορεί να πιστεύει ότι θα ήταν καλύτερα να είναι αγόρι, μια που ο αδερφός της δεν πάσχει από διαβήτη (ή αντιστρόφως).

Παιδιά δημοτικού

Το ξεκίνημα του σχολείου δημιουργεί άγχος σε όλα τα παιδιά και πολλά από αυτά αρχικά δυσκολεύονται να προσαρμοστούν. Τα παιδιά του δημοτικού είναι απασχολημένα με την κατανόηση και εξερεύνηση του κόσμου. Τους αρέσει να διαλύουν αντικείμενα, για να καταλάβουν τη λειτουργία τους. Ενδιαφέρονται επίσης και για τη λειτουργία του διαβήτη τους. Οι φίλοι γίνονται ολοένα και σημαντικότεροι και είναι ουσιώδες να κάνουν τα ίδια πράγματα με εκείνους. Στα παιδιά αυτής της ηλικιακής ομάδας αρέσει να διαπιστώνουν πόσο χρόνο απαιτεί μια δραστηριότητα, όπως να κάνουν ένα θέλημα. Κεντρίζει το ενδιαφέρον τους να ξέρουν ότι κάτι πρόκειται να συμβεί, ενώ ακόμη αδυνατούν να καταλάβουν πόση ώρα θα το περιμένουν. Διευρύνουν τις σχέσεις τους, περνώντας από τους γονείς σε άλλους ενήλικες, όπως οι δάσκαλοι και άλλα μέλη του σχολικού προσωπικού. Κατά τη διάρκεια του δημοτικού σχολείου, τα παιδιά μαθαίνουν πώς να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους και να συμπεριφέρονται στο πλαίσιο των αποδεκτών ορίων και κανόνων.

Ζητήματα λόγω διαβήτη

Ο φόβος του αγνώστου παραμονεύει ακόμη κι όταν το παιδί δείχνει προσηλωμένο στην εξερεύνηση. Είναι ουσιώδες να προσαρμόζουμε τις πληροφορίες στην ηλικία του παιδιού. Προσπαθείτε να εντάσσετε τα πράγματα σε μια «κανονικότητα», δηλαδή να λέτε στο παιδί ότι είναι πολύ φυσιολογικό και απολύτως κατανοητό («κι άλλα παιδιά θα ένιωθαν έτσι») να νιώθει όπως νιώθει σε διάφορες καταστάσεις, όπως σε μια ένεση ή μια εξέταση αίματος. Συχνά θα φανεί επίσης χρήσιμο να έχετε συναίσθηση του χρόνου που περνάει, για παράδειγμα κατά τη διαδικασία της ένεσης. Το φαγητό του σχολείου δεν έχει την ίδια γεύση με το σπιτικό κι έτσι το παιδί κάποιες φορές δεν θα το τρώει καθόλου. Είναι βασικό να βρείτε κάποιον στο σχολείο, που θα είναι πρόθυμος και ικανός να βοηθήσει το παιδί να πάρει την ινσουλίνη του την ώρα του μεσημεριανού. Αρχικά θα νιώθετε πολύ ανασφαλείς: «τι θα συμβεί, αν το παιδί μου πάθει υπογλυκαιμία στο σχολείο;» Φροντίστε ώστε ο ένας γονιός να είναι πάντα διαθέσιμος για τηλεφωνική επικοινωνία, αλλά και για να πάει στο σχολείο σε περίπτωση ανάγκης, ιδιαίτερα κατά τον πρώτο καιρό. Έχει επίσης σημασία οι δάσκαλοι να γνωρίζουν πώς να αντιμετωπίσουν μια υπογλυκαιμία. Συχνά παίρνουν την ασθένεια του παιδιού πιο σοβαρά, αφού έχουν γίνει μάρτυρες ενός υπογλυκαιμικού επεισοδίου.

Παιδιά γυμνασίου

Αυτή η περίοδος συχνά αναφέρεται με τον ψυχολογικό όρο «λανθάνουσα φάση». Τα παιδιά είναι κατά κανόνα πολύ δεκτικά προς κάθε είδος εκπαίδευσης, περιλαμβανομένων και των θεμάτων διαβήτη. Θέλουν να επεκτείνουν τους ορίζοντές τους, παράλληλα όμως έχουν μάθει να μένουν εντός των ορίων που έχουν θέσει οι γονείς τους. Κατά την περίοδο αυτή αναπτύσσεται το κοινωνικό τους πρόσωπο: «Μπορώ να συμμετέχω;» «Θα γίνω αποδεκτός;» Υπάρχει επίσης συναγωνισμός μεταξύ συνομηλίκων για το «ποιος είναι ο καλύτερος, εξυπνότερος και ομορφότερος». Οι συνομήλικοι αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία. Τα παιδιά ωφελούνται από την επαφή με διαβητικούς της ίδιας ηλικιακής ομάδας, με τους οποίους μπορούν να ταυτιστούν – για παράδειγμα, σε μια εκπαιδευτική κατασκήνωση για το διαβήτη ή στις διακοπές. Σε αυτή την ηλικία είναι κρίσιμη η ενθάρρυνση, καθώς τα παιδιά χρειάζονται επιβεβαίωση ότι έχουν ενεργήσει σωστά.

Ζητήματα λόγω διαβήτη

Αυτή την περίοδο όλα τα παιδιά αναρωτιούνται για το ρόλο τους στη ζωή. Στην ηλικία των 10 ή των 11, ένα παιδί με χρόνια νόσο αναμένεται να αρχίσει να φιλοσοφεί την ασθένειά του και να τη βλέπει με διαφορετική ματιά. «Γιατί να μου συμβεί αυτό;», είναι μια κοινή ερώτηση. Συχνά έρχεται μια στιγμή, όπου το παιδί βιώνει οτιδήποτε σχετικό με το διαβήτη ως δύσκολο και επίπονο. Για πρώτη φορά το παιδί συνειδητοποιεί ότι ο διαβήτης θα είναι μαζί του για το υπόλοιπο της ζωής του. Για να το αποδεχτεί, θα χρειαστεί κάποιο χρόνο. Κατά το στάδιο αυτό, είναι ουσιώδες να συζητάτε με το παιδί συχνά και ανοιχτά σχετικά με τη σημασία του διαβήτη, επειδή αυτό θα το βοηθήσει να φθάσει στην αποδοχή. Δείξτε του ότι εσείς ως γονιός επίσης έχετε την έγνοια του, και ότι κι εσείς θεωρείτε τη ζωή με διαβήτη και δύσκολη και άδικη. Τα παιδιά συνήθως ξεπερνούν αυτή τη φάση έπειτα από κάποιο διάστημα, μερικά όμως ενδέχεται να χρειαστούν περιστασιακά τη συνδρομή ενός ψυχολόγου ή συμβούλου. Καθώς τα παιδιά αυτής της ηλικίας είναι πολύ δεκτικά στη μάθηση και πειθαρχούν στην εξουσία των γονιών τους, έχει σημασία να γίνει η διαχείριση του διαβήτη ένα φυσικό κομμάτι της καθημερινής ζωής ακριβώς στα χρόνια πριν από την εφηβεία. Τα παιδιά που δείχνουν σιγουριά στη διαχείριση του διαβήτη πριν από την έναρξη της εφηβείας, είναι λιγότερο πιθανόν να αισθάνονται ότι ο διαβήτης αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη και ανεξαρτησία τους.

Εφηβεία

Κατά την εφηβεία, το παιδί αναμένεται να αρχίσει τη συγκρότηση μιας ενήλικης ταυτότητας, διαθέτοντας ανεξαρτησία και ισοτιμία με άλλους ενηλίκους. Αυτή η αυξανόμενη ανεξαρτησία είναι εύθραυστη, γεγονός που εξηγεί γιατί οι έφηβοι τείνουν να υπερασπίζονται τόσο έντονα την ακεραιότητά τους. Κατά κάποιο τρόπο, επαναλαμβάνονται πρωιμότερα στάδια ανάπτυξης. Οι έφηβοι συχνά αμφιταλαντεύονται μεταξύ παιδικών και ενήλικων συμπεριφορών. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουν ότι έχουν τη δυνατότητα να επανέλθουν σε πτυχές που δεν είχαν ολοκληρωθεί σε πρωιμότερες φάσεις ανάπτυξης. Πολλοί γονείς αντιμετωπίζουν την εφηβεία με τρόμο, αν όμως εσείς τη δείτε ως μια «τελευταία προβολή» των παιδικών και εφηβικών χρόνων ενόψει της ενηλικίωσης, ίσως αποκτήσετε μια πιο θετική άποψη.

Οι φίλοι είναι πολύ σημαντικοί και είναι εντελώς φυσιολογικό ο έφηβος να θέλει να κάνει ό,τι και όλοι οι υπόλοιποι. Οι έφηβοι συνηθίζουν να βγαίνουν το βράδυ με τους φίλους τους για χάμπουργκερ ή πίτσα, αντί να μένουν στο σπίτι για το συνηθισμένο βραδινό γεύμα. Είναι βασικό οι νέοι να έχουν σε αυτές τις περιπτώσεις τόσο την ελευθερία όσο και την υπευθυνότητα να πειραματιστούν με τη δοσολογία της ινσουλίνης. Οι έφηβοι έχουν ζωηρό ενδιαφέρον για το σώμα τους, ειδικά κατά τα πρώιμα εφηβικά χρόνια. Θέλουν να είναι καλά πληροφορημένοι για το πώς ο διαβήτης επηρεάζει το σώμα τους. Συγχρόνως συχνά ντρέπονται να το αποκαλύψουν και, από αυτή την άποψη, δεν διαθέτουν καθόλου την άνεση που θα περίμενε κανείς. Προτρέπουμε τους μεγαλύτερους εφήβους να μας επισκέπτονται κάποιες φορές χωρίς τη μητέρα ή τον πατέρα τους. Εναλλακτικά, αφήνουμε τον γονιό να μπει στο δωμάτιο μόνο στο τέλος της συνεδρίας και συζητάμε μόνο τα θέματα, για τα οποία έχει συναινέσει ο έφηβος. Είναι σημαντικό οι έφηβοι να καταλάβουν ότι το επαγγελματικό απόρρητο αφορά και στους γονείς. Αν ένας νέος επιθυμεί να μιλήσει για προσωπικά θέματα, πρέπει να έχει τη δυνατότητα, χωρίς να φοβάται μήπως αυτά μαθευτούν. Οι έφηβοι συχνά φέρνουν μαζί τους φίλους ή το αγόρι/κορίτσι τους. Εκτιμούν την υποστήριξη κάποιου, αλλά αισθάνονται πολύ μεγάλοι για να φέρουν τη μητέρα ή τον πατέρα τους.

Είναι πιθανόν δύσκολο για τους γονείς να ξέρουν με ακρίβεια το σωστό βαθμό ενασχόλησης με το διαβήτη του εφήβου. Ίσως είναι δύσκολο να παραμείνετε επαρκώς κατατοπισμένοι, ενώ εμπλέκεστε όλο και λιγότερο με το διαβήτη του παιδιού και τις ιατρικές του επισκέψεις. Οι περισσότεροι έφηβοι προτιμούν να τα βγάζουν πέρα χωρίς την ανάμιξη των γονιών τους, μολονότι θέλουν να τους κρατούν ενημερωμένους. Όπως δήλωσε μια 18χρονη: «Εννοείται ότι θέλω να ξέρουν πώς ρυθμίζω το διαβήτη μου – ποιος άλλος μπορεί να σπεύσει να με βοηθήσει, αν κάνω κάτι στραβά;»

Πότε είναι σωστό τα παιδιά να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τον έλεγχο του διαβήτη τους;

Κατά τα πρώτα σχολικά χρόνια, όλα τα παιδιά επεκτείνουν τις δεξιότητές τους σε ποικίλα πεδία: αθλητισμό, τέχνες, σχολικές επιδόσεις, αυτοέλεγχο. Ως φυσικό κομμάτι αυτής της γενικευμένης ενίσχυσης της ικανότητάς τους, τα παιδιά σταδιακά θα αυξήσουν τη συμμετοχή τους και θα αναλάβουν την ευθύνη για διάφορες πρακτικές πτυχές του διαβήτη. Πάντως, οι τελευταίες έρευνες δείχνουν ότι οι γονείς συνεχίζουν να συμμετέχουν καθ’ όλη τη διάρκεια αυτών των χρόνων. Είναι καλό η ιατρική ομάδα να ξεκαθαρίζει όσο δυνατόν νωρίτερα σε γονείς και παιδιά ότι οι γονείς θα συνεχίσουν να ασχολούνται μέχρι και την περίοδο της εφηβείας του παιδιού. Μην απαλλάσσεστε από την ευθύνη υπερβολικά νωρίς!